و منسوخ - مطلق و مقيد - منطوق و مفهوم - حقيقت و مجاز - استعاره و كنايه - حصر و اختصاص - ايجاز و اطناب - خبر و انشاء - بدايع قرآن - فواصل آيه‌ها - فواتح و خواتم سوره‌ها - مناسبت ميان آيات - آيات متشابهه - كيفيت اعجاز قرآن - علوم مستفاد از قرآن - مثلهاى قرآن - قصص قرآن - قسمهاى قرآن - جدل قرآن - احكام قرآن نامهايى كه در قرآن آمده است - مبهمات قرآن - نامهاى كسانى كه چيزى از قرآن دربارهء ايشان نازل شده - فضايل قرآن - افضل فاضل قرآن - مفردات قرآن - خواص قرآن - رسم الخط قرآن - تفسير و تأويل قرآن - شرائط مفسر و آداب تفسير قرآن - تفسيرهاى غريب قرآن - طبقات مفسرين قرآن . نويسندگان اسلامى در هر يك از اين موضوعات كتابها نوشته و تحقيقات پر قيمتى بيادگار گذاشته‌اند . شيعهء اماميه در علوم قرآنى هم مانند باقى علوم اسلامى ، پيش قدم بوده‌اند ، و امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام نخستين كسى است كه قرآن را جمع آورى و و تفسير كرد ، و تنها كسى است كه ميگفت : « راجع بكتاب خدا از من سؤال كنيد به خدا قسم آيه‌اى نيست مگر آنكه مىدانم كه در شب نازل شده است يا در روز ، و در بيابان فرود آمده است يا در كوهستان » . و نيز مىگفت : « به خدا قسم آيه‌اى نازل نشده است مگر آنكه مىدانم در چه موضوعى و در كجا نازل شده ، همانا پروردگارم ، مرا دلى با فهم و زبانى پرسان بخشيده است . على عليه السّلام است كه شصت نوع از انواع علوم قرآن را املا كرد و براى هر نوعى مثال مخصوصى آورد . ابو الاسود دؤلى نخستين كس بود كه قرآن را نقطه گذارى كرد . و بقولى شاگرد وى يحيى بن يعمر عدوانى و شقى كه نيز از شيعيان است به اين كار توفيق يافت ابان بن تغلب از اصحاب امام زين العابدين عليه السّلام نخستين كس بود كه در « قرائت قرآن ، معانى قرآن ، غريب قرآن » تصنيف كرد و علم قرائت را تدوين نمود ، و پس از